Auteur: Jacobien van Klinken

Bewoners van de Waddenzee

Kennisbank

In het Waddengebied leven heel veel verschillende planten en dieren. Hoeveel van deze soorten zou je kunnen opnoemen? Misschien kom je wel tot een stuk of 5 soorten, of zelfs meer! Maar wist je dat er wel 10.000 soorten in zee en op het land leven? De helft hiervan leeft (deels) in zee¹. Op deze pagina maak je kennis met een aantal van deze zeebewoners. 

Bekijk ook

  • Kokmeeuw - Waddenzee

  • De wadpier leeft in de bodem van de zee

  • Brandganzen

  • De zeehond is de graadmeter van de zee

Planten van de zee

In zee leven allerlei soorten planten. Alleen zien ze er anders uit dan je misschien gewend bent van de landplanten 

Vaste planten in de Waddenzee 

Er bestaan planten die vastzitten aan de bodem van de zee. Zo heb je de bekende zeewieren, die je wel eens aangespoeld ziet op het strand. Een minder bekende plant is zeegras: dit is een plant die in de Waddenzee veel voorkwam, maar waar het sinds 1930 ontzettend slecht mee ging door onder andere de wierziekte en de bouw van de Afsluitdijk. Er wordt al jarenlang gewerkt aan een project om de zeegrasvelden te herstellen in de Waddenzee.²

Zeewier - Waddenzee

Zwevende platen in de Waddenzee

Daarnaast heb je piepkleine planten die in het water zweven. Kleine, maar zeer fijne plantjes: Fytoplankton. Microscopisch kleine planten die in zee zweven en die dus niet vastzitten aan de zeebodem. In totaal zweven ze met miljarden in alle oceanen. Fytoplankton staan aan het begin van de voedselketen in zee en ze zijn daarom onmisbaar. Niet alleen voor het leven in de zee. Fytoplankton maken voor meer dan de helft van het zuurstof aan op aarde!³ Dus ook voor jou zijn ze onmisbaar.

Plankton - zeevonk

Bodembewoners van de Waddenzee 

Op het eerste gezicht lijkt de bodem van de Waddenzee misschien levenloos. Maar niets is minder waar! Zowel in als op de bodem kun je vele bewoners vinden. 

In de bodem

Een van de belangrijkste dieren die in de bodem van de Waddenzee leven is de wadpier. Deze worm leeft in een u-vormige buis in de zeebodem. De wadpier eet fytoplankton op dat in de bodem zit en poept daarna schoon zand uit. Dat zijn de vele hoopjes die je op de zeebodem kan zien als het eb is.

Schone zandhoopjes van een wadpier in de zeebodem.

De wadpier heeft veel buren in de zeebodem. Zo zijn er verschillende schelpdieren die bescherming vinden in de grond. Denk aan kokkels, nonnetjes of de zwaardschede (zie onderstaande foto). Ze graven zich in de bodem, soms tot wel 30 centimeter diep! [4]  

Hoe komen ze dan aan eten? Dat doen ze met behulp van hun sifo’s. Dat zijn een soort slangetjes waarmee ze met de ene sifo water ‘inslikken’ en fytoplankton opeten, en met de andere sifon het water weer uit hun lichaam halen. 

Schelpdieren

Op de bodem

Zeesterren en krabben zijn voorbeelden van soorten die óp de bodem van de Waddenzee leven. Zeesterren klinken misschien erg tropisch, maar ze komen ook zeker in de Waddenzee voor. Zij eten bijvoorbeeld schelpdieren zoals oesters en mosselen op.  

Wist je dat…

Zeesterren op een hele bijzondere manier mossels eten? Met de vele zuignappen die aan de armen vastzitten trekt een zeester de schelp open, duwt zijn maag uit zijn lichaam, de schelp in en eet zo de mossel op. 

In de Waddenzee leven verschillende soorten krabben. Krabben zijn alleseters: ze eten zeewieren, plankton, wormen, kleine schelpdieren en garnalen. Ze eten ook (delen van) dode dieren op. Hun voorste poten zijn de grote scharen. Met deze scharen kunnen ze hun prooi te pakken krijgen, in kleine stukjes scheuren of een schelp kraken.

Een krab op het strand

Zwemmers

Er komen zo’n 140 soorten vissen voor in de Waddenzee. [5] Bekende vissoorten als kabeljauw en haring ken je waarschijnlijk wel. Maar ken je ook platvissen, zoals tong en schol? Zij leven op de bodem van de zee. Zij hebben een goede camouflage, zodat ze niet opvallen. Sommige vissen blijven hun hele leven lang in de Waddenzee, anderen gebruiken deze zee tijdelijk omdat ze op trektocht zijn of ze komen daar alleen voor als ze nog jong zijn. 

Wist je dat…

De Waddenzee ook een leefgebied is voor haaien? De gevlekte gladde haai en de ruwe haai zijn hier voorbeelden van.

Bekijk deze video

In deze video zie je hoe wij in 2016 een gevlekte gladde haai hebben gered.

Wadvogels

Het Waddengebied is van onschatbare waarde voor miljoenen vogels. Veel vogels maken gebruik van de Waddenzee als:

  • pitstop tijdens hun trekvlucht 
  • broedgebied in de zomer 
  • overwinteringsgebied 
  • algemeen leefgebied

Wist je dat…

De Waddenzee door miljoenen vogels wordt bezocht? 

Waarom kiezen ze voor de Waddenzee om te eten, te rusten en om te broeden? Dat heeft te maken met het feit dat de Waddenzee een getijdengebied is. Tijdens laagwater is de Waddenzee een lopend buffet! Als het eb wordt stroomt het water uit de Waddenzee weg en ligt de zeebodem open en bloot. Met hun dunne lange snavel kunnen de wadvogels hun eten uit de bodem halen.  

Scholeksters hameren bijvoorbeeld met hun snavel de schelp open om die te eten. Zodra het weer vloed wordt kunnen de vogels rusten op hoogwatervluchtplaatsen (hvp’s), de plekken die dan nog droog blijven liggen.  

Onderzoek naar de Waddenzee

Zeeroofdieren

In de Waddenzee zwemmen drie soorten zeezoogdieren rond. Een daarvan is de bruinvis. De bruinvis is een kleine walvissoort die jaagt op vis. De andere twee kun je misschien al wel raden: de gewone en grijze zeehond. Zij staan aan de top van de voedselketen in de Waddenzee. De zeehond is een vleeseter en hun dieet bestaat uit vissen, garnalen, inktvissen en krabben. Er zijn zelfs berichten bekend van volwassen grijze zeehonden die bruinvissen aanvallen [6] en soms zelfs jonge grijze en gewone zeehonden [7]. 

Zeehond onder water


Op deze pagina

Lees verder

Lees verder

Walrus in Nederland

Walrus op strand Petten

Nieuws

Het is de tweede walrus binnen één jaar tijd in Nederland. Inmiddels is de walrus terug naar zee, maar het centrum roept op om de walrus bij hen te melden en vooral ruimte te geven indien deze weer gezien wordt.

Bekijk ook

  • Walrus in Nederland

  • Walrus Freya

  • Walrus snorre werd opgevangen in Zeehondencentrum Pieterburen

In de nacht van 5 op 6 november is er een walrus aangetroffen op het strand van Petten. Het dier leek in goede conditie en werd door zeehondenwachters van het Zeehondencentrum Pieterburen in de gaten gehouden. Het is de tweede walrus binnen één jaar tijd in Nederland. 

Het lijkt te gaan om een jongvolwassen mannetje in goede conditie. Waarschijnlijk een mannetje, vanwege de lange slagtanden. Zeehondenwachters van het Zeehondencentrum Pieterburen hielden het dier in de gaten. Op afstand houden daarmee ook de dierenartsen van het centrum het dier in de gaten, al leek er geen reden tot zorg. Het Zeehondencentrum vraagt om de walrus te melden bij het centrum als deze gezien wordt, maar bovenal het dier rust en ruimte te geven.

Walrus Freya

Vorige zomer deed ook al een walrus Nederlandse wateren aan. Het ging toen om een vrouwtje dat Freya werd genoemd. Zij zwierf uiteindelijk maandenlang door de Waddenzee en kwam uit in Noorwegen. Daar werd ze door autoriteiten doodgeschoten, wat leidde tot veel commotie. Een duidelijk verschil tussen deze walrus en Freya is de lengte van de slagtanden, wat waarschijnlijk duidt op dat dit dier een mannetje is.

Waarom walrussen het de laatste jaren zuidelijker opzoeken is niet duidelijk. In dezelfde periode dat Freya in de Waddenzee zwom, deed ook een walrus de Ierse en Schotse wateren aan. Dit dier plakte er zelfs een uitstapje naar Spanje en terug aan vast. Wellicht dus dat het een “normalere” verschijning aan onze kusten wordt. Het is onwaarschijnlijk dat het Zeehondencentrum deze dieren zal opvangen. Het Zeehondencentrum heeft in het verleden één keer gepoogd een walrus op te vangen. Maar dat bleek geen doen met een dier van honderden kilo’s zwaar. Wel kan het centrum zorgen voor deskundigen die het dier observeren, daarom blijft melding van het dier gewenst.

Het Zeehondencentrum heeft het dier al de toepasselijke naam “Thor” gegeven.

Wist je dat…

We in 1981 een walrus hebben opgevangen? Hij verbleef één nachtje in het Zeehondencentrum.

Walrus snorre werd opgevangen in Zeehondencentrum Pieterburen


Op deze pagina

  • Walrus in Nederland

  • Walrus Freya

  • Snørre

Lees verder

Lees verder

Meld een zeehond. Een zeehond in nood gezien? Bel 0595 526 526 (24 uur per dag bereikbaar). Lees meer.