Hoe komen zeehonden aan vogelgriep?
Het virus verspreid zich doordat een zeehond dicht bij een besmette vogel komt, of bij besmette vogelpoep. De zeehond kan virusdeeltjes inademen of het via aanraking met de ogen, mond of neus binnenkrijgen.
Vogelgriep komt normaal gesproken in het ademhalingssysteem van een zeehond terecht. Dat zijn de bek, neus, luchtpijp en longen. Soms zit het virus ook in de hersenen.
Sinds wanneer gebeurt dit?
In 2014 zorgde vogelgriep al voor grote sterfte onder gewone zeehonden in Duitsland, Denemarken en Zweden. Het virus verspreidde zich ook naar Nederland, maar daar zorgde het voor een stuk minder overleden zeehonden. Wel hadden zowel gewone als grijze zeehonden antilichamen aangemaakt, wat betekent dat ze wel geïnfecteerd zijn geweest. Beide zeehondensoorten kunnen dus besmet raken met vogelgriep.
Daarna zijn in 2022 en 2023 twee grijze zeehonden in de Waddenzee gevonden met het vogelgriepvirus. Zij hadden beide last van een ontsteking in hun hersenen.
Vorig jaar werd op 16 december een jonge gewone zeehond dood gevonden op Vlieland. Om de doodsoorzaak te ontdekken werd het dier naar ons centrum gebracht. Uit lichamelijk onderzoek bleek eigenlijk dat deze zeehond in goede conditie was en er geen duidelijke doodsoorzaak was.
Normaal gesproken hadden we een longworminfectie verwacht, maar deze parasiet werd niet gevonden. Door dit opvallende resultaat werden monsters van dit eerste onderzoek naar de NVWA gestuurd voor verder onderzoek. Daaruit bleek dat de zeehond besmet was met vogelgriep. We kunnen alleen niet met zekerheid zeggen dat de zeehond daar ook aan is overleden.
Behandeling van vogelgriep
Elke zeehond die wij opvangen wordt op vogelgriep gecontroleerd, om een uitbraak zo snel mogelijk te ontdekken. Een zeehond met vogelgriep moet direct gemeld worden bij de overheid. Dit virus is zo besmettelijk dat besmette zeehonden niet behandeld kunnen worden. Met een vaccinatie kun je alleen de klachten voorkomen, maar het is niet toegestaan om wilde zeehonden te vaccineren.
Het is belangrijk om verspreiding van het virus zo veel mogelijk te voorkomen. Daarom houden wij een vinger aan de pols en onderzoeken we ook overleden zeehonden langs de Nederlandse kust. De kans bestaat namelijk dat het virus opnieuw uitbreekt bij de zeehonden in de Waddenzee. En wie weet kunnen mensen besmet raken.
Onderzoek dode zeehonden
Onderzoek van dode zeehonden geeft belangrijke informatie over de gezondheid en ontwikkelingen binnen de zeehondenpopulatie. Zo’n onderzoek noemen we een necropsie. Het Zeehondencentrum voert sinds 2012 op dezelfde manier necropsies uit op zowel overleden opvangdieren als op zeehonden die langs een groot deel van de Nederlandse kust dood worden gevonden. Dit gaat om gemiddeld ongeveer 100 dieren per jaar.
Nu blijkt dat veel jonge gewone zeehonden in hun eerste levensjaar verdwijnen, ondanks dat er veel pups worden geboren. Door systematisch gegevens van overleden dieren te verzamelen en te analyseren, proberen onderzoekers beter te begrijpen welke factoren mogelijk bijdragen aan het verdwijnen van deze jonge dieren.
