Over grote grijze mannen, volle blonde vrouwen en witte zeehondenpups
Als de winter met rappe schreden dichterbij komt is het voor velen van ons weer tijd om de verwarming wat hoger te zetten of de haard te vullen met brandhout. Lekker naar binnen om te schuilen voor regen, hagel, wind en de eerste witte vlokken. Voor de Grijze zeehond ziet het leven er dan heel anders uit. Voor hen is dit de tijd van het jaar dat vrouwtjes bevallen van hun witte zeehondenpups, weer of geen weer. En de mannetjes? Die liggen vol energie op de loer om de vrouwtjes te veroveren.

De vrouwtjes van de Grijze zeehond zijn vaak lichter van kleur en een stukje kleiner dan de mannen. De zwangere vrouwen zijn goed voorbereid op een paar zeer zware weken. Ze hebben een gewicht dat rond de 200 kilogram kan liggen en een dikke speklaag ter isolatie en reserve. De volzwangere dames komen tijdens de eerste wintermaanden het koude water uit op zoek naar een droge plek die niet overstroomt bij hoog water. Een mooie plek om te bevallen van hun pups. Na de bevalling zullen de moeders nog af en toe naar zee gaan om zichzelf te voeden, maar dit kan niet op tegen de hoeveelheid melk die de pup van haar vraagt. Bevallen en zogen is echter niet het enige dat veel energie van ze vraagt. Ook het verdedigen van hun pup tegen andere moeders die te dichtbij komen en het op afstand houden van mannen die al snel na de bevalling willen paren, kost de nodige kracht.

schemavoortplanting

De zeehondenpups worden op het droge geboren met een warme witte vacht. De lange haren in de vacht zijn perfect voor isolatie tegen het koude winterweer maar hij is niet helemaal waterdicht. In tegenstelling tot de zeehondenpups van de Gewone zeehond, hoeft een pup van de Grijze zeehond niet direct te kunnen zwemmen. De eerste drie weken van hun leven blijven de witte pups dan ook veelal op het land, vlakbij het water en dichtbij hun moeder. Deze eerste weken na de geboorte zijn van cruciaal belang voor het verdere leven van de pups. Dan is de moeder constant in de buurt en kunnen ze vijf tot zeven keer per dag ongeveer 10 minuten zogen. De pups groeien heel erg goed door de vette moedermelk en groeien tijdens deze eerste weken van 15 naar 40 kilogram. Die supersnelle groei is hard nodig. Want als de pup na drie weken in de rui gaan wordt de witte vacht vervangen door een vacht waarmee ze wel kunnen zwemmen. Voor moeder een teken dat de pup groot genoeg is om zelf een maaltje te vangen. Iets dat de pups zichzelf moeten leren. De eerste vangst zal veelal bestaan uitwat kleine garnaaltjes maar al snel gaan ze over op snellere en grotere prooien zoals plat- en rondvissen.

Grote Grijze zeehond mannen kunnen van kop tot staart wel drie meter lang zijn en meer dan 300 kilogram wegen. Dat is ongeveer net zo zwaar als een volwassen mannelijke gorilla en ook minstens zo imposant. Bij Grijze zeehonden paren de sterkste en slimste mannetjes met de meeste vrouwtjes en zo krijgen zij het meeste nageslacht. De grote Grijze mannen liggen aan het einde van de periode van bevallen vaak alert in de branding. Kijkend naar andere mannen en vrouwtjes. Alert op andere mannen die in de buurt komen. En komt er dan eentje die ook interesse heeft in de mooie blonde dame waar hij zelf op aast. Dan blijkt dat de zeehondenmannen tijdens deze periode echte vechtersbazen kunnen zijn. De gevechten kunnen behoorlijk heftig worden. Maar het is niet altijd het grootste mannetje dat wint en het zijn niet altijd de mannen die de dienst uitmaken. Ervaring is minstens zo belangrijk. Onervaren jonge mannen zullen nog niet direct succes hebben. Zo gaan ze soms op een vrouwtje af met een hele jonge pup. Het is dan nog te vroeg voor het vrouwtje op te paren en ze zal dan ook flink van zich af snauwen. Door hun agressieve of juist toegeeflijke gedrag hebben ook de vrouwen mogelijkheid om te sturen met welke mannen ze paren. Langzaam maar zeker leren de jonge mannen dat wachten wordt beloond. Ze benaderen alleen nog vrouwtjes die bijna klaar zijn met zogen en ze sparen hun energie voor de gevechten die ertoe doen.

Zwanger met een pauze

Zeehonden zijn helemaal niet zo heel sociaal. Een groot deel van het jaar brengen de zeehonden in hun eentje door. Alleen tijdens het broedseizoen komen de dieren in grote getalen bij elkaar. Ideaal om dan te paren. Na het paren kan, net als bij mensen, nog dezelfde dag een eitje bevrucht zijn. Maar de zwangerschap verloopt na de bevruchting wel wat anders dan bij mensen. Omdat het geboorte- en paarseizoen elk jaar in het begin van de winter is, nestelt het bevruchtte eitje zich niet direct in de baarmoederwand. Dit gebeurt pas drie-en-een-halve maand later. Deze pauze voor de daadwerkelijke start van de groei wordt diapauze, stille zwangerschap of uitgestelde zwangerschap genoemd. Vanaf dat moment begint de vrucht met groeien. Tegen het eind van de zoog- en paartijd kunnen vrouwtjes wel een kwart van hun lichaamsgewicht minder wegen. De reserves zijn flink aangetast en moeten na deze hectische periode nodig weer aangevuld worden. De dames gaan vol goede moed het nieuwe jaar in. De kilo's vliegen er weer aan. Een echte reserve zullen ze aanleggen in het voorjaar, als blijkt dat de weer zwanger zijn. En dat is maar goed ook, want volgend jaar staat er weer een broedseizoen op het programma.

Rustgebied voor de zeehonden

Het is voor de Grijze zeehonden een belangrijke tijd van het jaar, de zoog- en paarperiode duurt ongeveer anderhalve maand. Een hele belangrijke periode waarin de jonge zeehondenpups nog erg kwetsbaar zijn omdat ze nog niet kunnen zwemmen. De moeders raken uitgeput omdat ze weinig kunnen jagen en het jong elke twee tot drie uur wil drinken. Een tijd waarin mannen vechten om te paren. Het zeehondencentrum in Pieterburen plaatst sinds een paar jaar borden bij gebieden waar vaar pups geboren worden. Als je deze borden tegenkomt bij je wandeling door het gure weer denk dan aan het bovenstaande verhaal. De pup hoeft geen huiler te worden in Pieterburen. De moeder is vast in de buurt op jacht naar vis, of misschien heeft ze een mooie sterke man gezien. Maar blijf alsjeblieft op afstand en houd je hond(en) aan de lijn. Dan wordt de natuur niet verstoord en kan de moeder haar energie in haar jong steken. Als je twijfelt over de gezondheid van de zeehond kun je altijd met ons bellen. Wij kunnen de gezondheid en de situatie goed beoordelen. Hartelijk dank!

Bronnen:
Researchblog Sam Hardman/
Voortplanting Grijze zeehond, foto: "GreySealMating" by Jpacarter at English Wikipedia. Licensed under CC BY 3.0 via Commons
Rapid recovery of Dutch gray seal colonies fueled by immigration (2014) Brasseur S.M.J.M., et al. 
Reproductive biology of seals (1997) Shannon Atkinson