De Plastic Soep wordt veroorzaakt doordat de mens veel plastic produceert dat als afval in het milieu terecht komt. Wat veel mensen niet weten is dat het afval in zee voor 80% vanaf het land afkomstig is [1]. Via verschillende omwegen zoals de wind, riolen, grachten of rivieren komt afval uiteindelijk in zee terecht. Dit betekent dat een klein deel van ons afval op directe wijze in zee beland.

plastic soep afvalstromen zee

Afbeelding 1 De weg van plastic afval naar zee

Plastic Soep is geen nieuw fenomeen. Al decennia lang beland er plastic afval in zee en dit zal alleen maar toenemen. Elk jaar komt daar 8 miljard kilo plastic bij [2]. Wetenschappers schatten dat de oceanen nu al 150 miljard kilo plastic bevatten [3]. Tegelijkertijd stijgt de wereldwijde plasticproductie nog steeds: in 1964 werd er 15 miljard kilo geproduceerd en in 2014 was dit al 311 miljard kilo plastic [4]. De voorspelling is dat de zeeën in 2050 in gewicht meer plastic dan vis (in gewicht) zullen bevatten [5].

Wegwerpplastic

De meest voorkomende soorten afval in zee zijn producten die je elke dag wel gebruikt. Een opvallend kenmerk van al deze producten is dat het single use plastic is: plastic dat éénmalig wordt gebruikt. Dus na consumptie wordt het product alweer weggegooid.

De top 10 van het meest voorkomende soorten afval in zee:

plastic soep top10

Bron: https://oceanconservancy.org/wp-content/uploads/2018/06/FINAL-2018-ICC-REPORT.pdf

Plastic is onmisbaar in onze samenleving

Verpakkingen, kleding, auto’s, verzorgingsproducten, elektronica: bijna alles is gemaakt van plastic of bevat voor een deel plastic. Er zitten veel voordelen aan dit materiaal: het is goedkoop, veelzijdig, het heeft een lange levensduur en is vrij sterk [6]. En juist deze voordelen zijn tegelijkertijd ook de nadelen van plastic. Plastic wordt veel te weinig gerecycled: van 1950 tot 2015 kreeg slechts 9% van het plastic een nieuw leven en de rest werd gestort of verbrand om energie op te wekken [7, 8]. Daarnaast is recyclen uitstel van een product weggooien. Dit komt doordat gebruikt plastic in kwaliteit achteruit zal gaan als je er weer een volwaardig product van wil maken [8].

Plastic kan een leven lang mee. Plastic dat namelijk niet gerecycled wordt kan nog honderden jaren bestaan en heeft zelfs een langere levensduur als het in kleinere stukjes, beter bekend als microplastic, wordt afgebroken. Sommige plastics kunnen zelfs tot 600 jaar blijven bestaan [9]. Als plastic zo lang blijft ronddrijven, dan is dat rampzalig voor de dieren in zee nu – en in de toekomst.

Van macroplastic naar microplastic

Plastic afval blijft niet altijd hetzelfde. Een plastic tas die in zee ronddrijft zal worden afgebroken in kleinere stukjes. Door blootstelling aan UV licht door de zon en aan weersomstandigheden zal er niets overblijven van de tas, maar valt het uiteen in een ontelbaar aantal microplastics [10]. We noemen producten macroplastic als het voor het blote oog zichtbaar is. Plastic dat is afgebroken en minder dan 5 mm groot is heet microplastic. Vaak zijn deze plastic deeltjes niet meer zichtbaar met het blote oog. De gekleurde deeltjes op onderstaande foto zijn microplastic.

plastic soep microplastic

Bron: 5Gyres, Oregon State University – Microplastic ©  
https://www.flickr.com/photos/oregonstateuniversity/21282786668)

Het probleem met microplastic is dat het zo ongelooflijk klein is. De kleine plastic deeltjes kunnen gemakkelijk geconsumeerd worden zonder dat je het door hebt. Dieren kunnen zo ook heel eenvoudig plastic binnenkrijgen. Daarnaast zijn er nog geen waterzuiveringsinstallaties die de microplastics kunnen filteren. Uit onderzoek naar drinkwater in steden is gebleken dat er microplastic in ons drinkwater zit: 72.2% van de 18 samples met drinkwater uit Europa bevatte plastic vezels [11]. Dat zijn 4,5 vezels per 500 ml water. Wij drinken mogelijk water met plastic deeltjes zonder dat we het doorhebben.

plastic soep microbeads

Bron foto: MPCA Photos – microbeads-plastic-particles © https://www.flickr.com/photos/mpcaphotos/22208966814

Via onze huishoudens komt veel microplastic in ons water terecht. Verzorgingsproducten zoals shampoo, zonnebrand, tandpasta of douchegel kunnen microbeads bevatten: dit zijn kleine plastic korreltjes die als een scrub werken. Bij gebruik spoelen deze plastic bolletjes via de douche of wasbak weg in het rioolsysteem.

Ook het wassen van synthetische (aldus plastic) kleding is een grote veroorzaker van microplastic in het milieu. Ongeveer 63% van onze kleding bestaat uit een mix van natuurlijke en synthetische vezels [12]. Bij een was van 5 kilo komen tussen de 600.000 en 17.000.000 van deze plastic microvezels vrij [13].  Microplastic kan wellicht nadelig zijn voor je gezondheid. Microplastic kan door verwering verder afbreken tot nanoplastic,. Nanoplastic is kleiner dan 100 nanometer. Het is zo klein dat er de kans bestaat dat plastic je lichaamscellen binnendringen en in verschillende organen terecht kan komen (14). Microplastics en nanoplastics kunnen chemicaliën en pathogenen (ziekteverwekkers) bij zich dragen. Er is nog te weinig onderzoek gedaan om te weten wat dat voor gevolgen kan hebben voor onze gezondheid.

Bronnen

  1. J. R. Jambeck et al. Plastic waste inputs from land into the ocean. Science, 13 february 2015.
  2. World Economic Forum, Ellen MacArthur Foundation and McKinsey & Company, The New Plastics EconomyRethinking the future of plastics (2016), Bladzijde 17.
  3. Ocean Conservancy and McKinsey Center for Business and Environment, Stemming the Tide: Land-based strategies for a plastic-free ocean (2015).
  4. PlasticsEurope, Plastics – the Facts 2013 (2013); PlasticsEurope, Plastics – the Facts 2015 (2015).
  5. Projections for 2015 and 2025 based on Ocean Conservancy, Stemming the Tide (2015)
  6. World Economic Forum, Ellen MacArthur Foundation and McKinsey & Company, The New Plastics Economy – Rethinking the future of plastics (2016), http://www.ellenmacarthurfoundation.org/publications
  7. Production, use, and fate of all plastics ever made – Geyer et al (2017) https://plasticoceans.org/wp-content/uploads/2018/05/Production_use_and_fate_of_all_plastics_ever_made.pdf
  8. Strategy on plastics in the circular economy (2017) European Parlement.
  9. NOAA / Mote Marine Lab. Approximate Time it Takes for Garbage to Decompose in the Environment. (2017). Available at this link >>
  10. Wageningen World (2016). Ons plastic is zoek. Blz. 13. https://issuu.com/wageningenur/docs/wageningen_world_2016_02__nl_web/10
  11. Synthetic polymer contamination in global drinking water – Kosuth, Wattenberg, Mason, Tyree, Morrison. (2017). https://orbmedia.org/stories/Invisibles_final_report
  12. Synthetic fibers – Disasterous for humans and oceans. Plastic Soup Foundation
  13. De Falco, F.; Gullo, M.P.; Gentile, G.; Di Pace, E.; Cocca, M.; Gelabert, L.; Brouta-Agnésa, M.; Rovira, A.; Escudero, R.; Villalba, R.; et al. (2018). Evaluation of microplastic release caused by textile washing processes of synthetic fabrics. Environ. Pollut., 236, 916–925.https://doi.org/10.1016/j.envpol.2017.10.057
  14. Nanoplastics gevaarlijker dan microplastics (2014) Ingrid Zeegers. Magazine over de zee, link >>