Wist je dat er haaien in Nederland voorkomen? Ze leven in de Noordzee en ook in de Waddenzee. Daar komen verschillende soorten haaien voor, waaronder de Ruwe haai en de Gevlekte gladde haai. Deze haaien zijn niet gevaarlijk voor mensen, want ze eten vis, schelpdieren en kreeftachtigen. Vroeger leefden er heel veel haaien in de Waddenzee. Sinds de jaren ’70 ging het ineens heel slecht met de populatie. Hoe het nu gaat met deze dieren is nog niet helemaal duidelijk. Onderzoek moet uitwijzen hoeveel haaien er op dit moment in de Waddenzee zijn en waarom ze in de Waddenzee zijn.

Informatie over haaien

Haaien behoren tot de klasse kraakbeenvissen (Chondrichthyes). Het skelet van een haai bestaat daarbij niet uit bot, maar uit kraakbeen. In deze klasse zitten ook de roggen, pijlstaartroggen en draakvissen. De Ruwe haai en Gladde gevlekte haai behoren samen ook nog tot de orde Grondhaaien (Carcharhiniformes). Dit betekent dat deze haaien een knipvlies (een extra ooglid), twee rugvinnen, een aarsvin en vijf kieuwspleten hebben. Haaien zijn geen zoogdieren. Ze voldoen niet aan een aantal kenmerken van zoogdieren: haaien behoren tot vissen, ze zijn koudbloedig, ze ademen met hun kieuwen, bevatten geen haar en zogen hun jongen niet. De meeste haaien brengen wel levende jongen ter wereld, net zoals zoogdieren doen, maar ze doen dit op een hele bijzondere manier. Sommige haaien zijn namelijk eierlevendbarend; de eieren worden in het lichaam van een vrouwtje bevrucht en uitgebroed. Andere soorten zijn levendbarend en zij ontwikkelen een embryo met een placenta. De derde optie is het baren van eieren.

Soorten haaien

Hier vind je informatie over twee haaiensoorten die in de Waddenzee voorkomen: de Ruwe haai en de Gevlekte gladde haai. Deze soorten migreren veel en worden ook gespot in de Nederlandse Waddenzee. Van deze soorten wordt gedacht dat ze de Waddenzee mogelijk gebruiken als kraamkamer: dat is een plek waar vrouwtjeshaaien hun jongen krijgen of waar veel jonge haaien leven.

ruwehaaiDe Ruwe haai (Galeorhinus galeus) komt voor langs de Noordoost Atlantische Oceaan. In Nederland zijn ze vooral tijdens de zomermaanden langs de kust te vinden. Ze kunnen op een diepte voorkomen van 200 meter. Ze hebben een spitse snuit, grijsbruine rug en een witte buik. Ruwe haaien kunnen 60 jaar oud worden. De Ruwe haai staat op de IUCN Rode Lijst en is een kwetsbare diersoort.

leefgebied ruwehaaiDe Ruwe haai heeft scherp gepunte driehoekige tanden. Dit gebit is ideaal voor het jagen op vis. Ze eten verschillende soorten vissen zoals makreel, haring, kabeljauw en witvis. Vrouwtjes zijn bij een lengte van 120 tot 180 centimeter geslachtsrijp. Ze zijn 10 tot 11 maanden zwanger en baren tussen de 20 tot 40 pups per keer. Deze pups zijn bij de geboorte al ongeveer 30 of 40 centimeter lang. Ruwe haaien kunnen tussen de 1.5 of 2 meter lang worden.

© Hans Hillewaert De Gevlekte gladde haai (Mustelus asterias) komt voor langs de Noordoost Atlantische oceaan en de Noordzee. Ze komen meer algemeen voor langs de Nederlandse kust dan de Ruwe haai. Ze leven bij de bodem en kunnen een diepte van 100 meter bereiken. De Gevlekte gladde haai heeft een grijze rug, geelwitte buik en meestal zichtbare witte ronde vlekken op en boven de zijlijn. Ze worden maximaal 13 jaar oud.

leefgebied gevlektegladdehaaiDe Gevlekte gladde haai heeft stompe en platte tanden. Dit is handig aangezien ze schaaldieren eten. Met zo’n maalgebit kunnen ze gemakkelijk een krab, kreeft of borstelworm opeten. Vrouwtjes zijn bij een lengte van 70 tot 80 centimeter geslachtsrijp. Ze baren tussen de 7 tot 15 pups per keer en die zijn dan al ongeveer 30 centimeter lang.

Gevlekte gladde haaien kunnen groeien tot een lengte van maximaal 1.5 meter lang. In 2016 vonden medewerkers van Zeehondencentrum Pieterburen een Gevlekte gladde haai die vastzat in ondiep water. Op het onderstaande filmpje kun je zien hoe zij de haai hebben gered en terug konden zetten in de Waddenzee

Onderzoek in Nederland

Er is in Nederland weinig bekend over de haaien die in Nederland voorkomen. Daarom is het erg belangrijk om onderzoek te doen naar deze bijzondere diersoorten. Daarom startte Sportvisserij Nederland in 2012 het project Sharkatag in samenwerking met onderzoeksinstituut IMARES. Sportvissers die met dit evenement meedoen vangen haaien om ze te voorzien van een merkje (tag) in de rugvin.

Ook verzamelen ze informatie over de soort, de lengte, het geslacht en de locatie van de vangst. Zo krijgen we meer informatie over de populatie, het gedrag en de verspreiding van haaien.

De Nederlandse Elasmobranchen Vereniging (NEV) doet samen met Van Hall Larenstein ook onderzoek naar haaien. Dit jaar zijn ze gestart en gaan ze onderzoeken waarvoor haaien gebruik maken van de Waddenzee.

Haaienexpositie in Zeehondencentrum Pieterburen

Van 9 juni tot 15 november 2018 was er in Zeehondencentrum Pieterburen een speciale haaienexpositie. Alle bezoekers van het Zeehondencentrum konden deze expositie bezichtigen. De expositie stond in het teken van twee haaiensoorten die in de Waddenzee leven: de Ruwe en Gevlekte gladde haai. In de expositie zie je ze ongeveer op ware grootte. Op aanvraag is het mogelijk om in contact te komen met de haaien experts die deze expositie gebouwd hebben.

 

Bronnen

NOS. Wadden zijn ideale kraamkamer voor haaien. Laatst geraadpleegd op 8 juni 2018: https://nos.nl/artikel/2054555-wadden-zijn-ideale-kraamkamer-voor-haaien.html

N. Breve, H. V. Winter, H. M. J. Van Overzee & P. A. Walker. (2016). Seasonal migration of the starry smooth-hound shark Mustelus asterias as revealed from tag-recapture data of an angler-led tagging programme. Journal of Fish Biology, 89(2).

Sportvisserij Nederland. Ruwe haai. Laatst geraadpleegd op 8 juni 2018: https://www.sportvisserijnederland.nl/vis-water/vissoorten/78/ruwe-haai.html

Sportvisserij Nederland. Gevlekte gladde haai. Laatst geraadpleegd op 8 juni 2018: https://www.sportvisserijnederland.nl/vis-water/vissoorten/190/gevlekte-gladde-haai.html 

Waddenvereniging. Haaien in de Waddenzee. Laatst geraadpleegd op 8 juni 2018: https://www.waddenvereniging.nl/wadweten/8624-haaien-in-de-waddenzee.html